Σε δύο ανακριτές έχουν διαβιβαστεί οι ογκώδεις δικογραφίες που σχηματίστηκαν μετά από πολυετή έρευνα των διωκτικών αρχών για την σπείρα αρχαιοκαπήλων που έχει λεηλατήσει την Ήπειρο.
Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα στην εφημερίδα Καθημερινή οι διωκτικές αρχές βρίσκονται στην εξάρθρωση του κυκλώματος δένοντας ένα ένα τα στοιχεία που έχουν στα χέρια τους.
Η αρχή έγινε τον Μάρτιο του 2010, όταν ο πρώην νομάρχης Ιωαννίνων και νυν περιφερειάρχης κ. Α. Καχριμάνης πληροφορήθηκε ότι μία από τις εικόνες που είχαν κλαπεί από τον ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κουκουλίου Ιωαννίνων, πωλούνταν σε παλαιοπωλείο στο Μοναστηράκι.
Η Νομαρχία Ιωαννίνων είχε «ανεβάσει» από καιρό στην ιστοσελίδα της, διακόσιες φωτογραφίες από τα κλεμμένα κειμήλια των μοναστηριών της περιοχής σε μια προσπάθεια να βοηθήσει την έρευνα για τον εντοπισμό τους και οι διωκτικές αρχές δεν άργησαν να συλλάβουν τον παλαιοπώλη ανακαλύπτοντας παράλληλα και άλλες κλεμμένες εικόνες από τη Σαμαρίνα Γρεβενών και την Τσαγκαράδα Πηλίου.
Πέρυσι μια νέα πληροφορία στην Περιφέρεια Ηπείρου συνέδεσε τους κλεμμένους θησαυρούς της ιστοσελίδας της με τις δεκάδες εικόνες που είχε αναρτήσει προς πώληση αντί 2.000-6.000 ευρώ γνωστή γκαλερί στο Νότινγκ Χιλ του Λονδίνου. Ο ιδιοκτήτης της όχι μόνο δέχθηκε να επιστρέψει όσες ταυτοποιήθηκαν, αλλά και να συνεργαστεί με τη Σκότλαντ Γιαρντ, παρέχοντας σημαντικές πληροφορίες σε μια κατάθεση 80 σελίδων που οδηγούν στον 40χρονο Ελληνα προμηθευτή του, ο οποίος τις εμφάνιζε ως οικογενειακά του κειμήλια.
Οι διωκτικές αρχές συνδέοντας τα κομμάτια ενός παζλ στον χώρο και στον χρόνο έχουν σκιαγραφήσει τη δράση των αρχαιοκαπήλων (μικρά χωριά, λίγοι κάτοικοι, χειμώνας, αφύλακτοι ναοί) και τη διαδρομή των κλεμμένων κειμηλίων προς το εξωτερικό, ενώ κατάφεραν σε συνεργασία και με την Ιντερπόλ να εντοπίσουν σε άλλη γκαλερί, στο Αμστερνταμ κι άλλες εικόνες από την Ηπειρο.
Λόγω των ορθών χειρισμών του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και των διπλωματικών αποστολών, αλλά και αντιλαμβανόμενες την επερχόμενη κατακραυγή και δυσφήμηση οι δύο γκαλερί, αν και δεν είναι συνηθισμένο για τέτοιες περιπτώσεις, δέχθηκαν να επιστρέψουν τα κειμήλια στην Ελλάδα. Η συνέχεια είναι γνωστή και ήδη 21 κλεμμένες εικόνες από τα Ζαχοροχώρια επαναπατρίστηκαν από Αγγλία και Ολλανδία τον περασμένο Δεκέμβριο. Από τον Φεβρουάριο μάλιστα εκτίθενται στον δεύτερο όροφο του Βυζαντινού Μουσείου Ιωαννίνων για το κοινό.
Ωστόσο, η έκταση της λεηλασίας δεν δικαιολογεί πανηγυρισμούς.
Σύμφωνα με στοιχεία από την 8η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων οι ιερόσυλοι από το 2000 έως σήμερα, μόνο στη ζώνη ευθύνης της έχουν «χτυπήσει» σε 16 ναούς, ξωκλήσια και αφύλακτα μοναστήρια στα χωριά Καβάσιλα, Ηλιοχώρι, Βίκο, Ελαφότοπο, Καπέσοβο, Κ. Πεδινά, Μακρίνο, Καλωτά, Καστανώνα, Εκκλησοχώρι, Κούρεντα, Δραμεσιοί, Δερβύζιανα και Κουκούλι, τον ιερό ναό του οποίου λεηλάτησαν αφού αφαίρεσαν περί τις 50 εικόνες και άλλα κειμήλια. «Εχει γίνει μεθοδική δουλειά για να φτάσουμε στα κυκλώματα», ανέφερε στην «Κ» ο κ. Οικονόμου και υπάρχουν νέα στοιχεία που αξιολογούνται συνεχώς».
Σε όσους ναούς είχε γίνει καταγραφή ή φωτογράφιση πριν από τις κλοπές οι αρχαιολόγοι είναι σε θέση ν’ απαντήσουν τι αφαιρέθηκε. Σε πολλές όμως περιπτώσεις όχι. Γι’ αυτό και οι εκτιμήσεις ποικίλουν. Ο περιφερειάρχης κ. Α. Καχριμάνης δεν αποκλείει ο αριθμός των κειμηλίων να κυμαίνεται μεταξύ 800-1.000 και για τις τρεις περιφέρειες που χτυπήθηκαν από τους αρχαιοκάπηλους, ενώ η ΕΛ.ΑΣ. υπολογίζει τον αριθμό τους στις 500. Ακόμη και με τους μετριοπαθέστερους υπολογισμούς η Ηπειρος βρίσκεται αυτή τη στιγμή πρώτη στον κατάλογο των περιοχών της Ελλάδας, που έχει πληγεί από κλοπές τέτοιων κειμηλίων, με δεύτερη τη Θεσσαλία, γνωρίζοντας μια έξαρση που μόνο με αυτή της περιόδου ’70-’80 μπορεί να συγκριθεί.